Nguyên nhân chính của viêm nha chu là gì?
Nguyên nhân chính của viêm nha chu là mảng bám vi khuẩn tích tụ ở vùng nướu mà không được làm sạch kịp thời. Khi hệ vi khuẩn trong mảng bám mất cân bằng, cơ thể phản ứng bằng tình trạng viêm kéo dài, và chính phản ứng này dần phá hủy mô nâng đỡ răng. Phần này gồm hai ý: cơ chế đi từ mảng bám đến tiêu xương, và vai trò thật sự của vôi răng.
Mảng bám vi khuẩn dẫn đến tiêu xương như thế nào?
Mảng bám dẫn đến tiêu xương qua bốn bước nối tiếp nhau: mảng bám tích tụ, viêm kéo dài, mất bám dính, rồi tiêu xương ổ răng. Mất bám dính (răng mất dần chỗ bám vào mô xung quanh) là điểm phân biệt viêm nha chu với viêm nướu thông thường.
| Bước | Điều xảy ra | Dấu hiệu bạn có thể nhận thấy |
| 1. Mảng bám tích tụ | Vi khuẩn bám ở viền nướu và kẽ răng | Thường chưa có dấu hiệu rõ |
| 2. Viêm kéo dài | Nướu phản ứng với vi khuẩn | Nướu sưng đỏ, dễ chảy máu khi đánh răng |
| 3. Mất bám dính | Răng mất dần chỗ bám, hình thành túi nha chu (khe sâu giữa răng và nướu) | Nướu tụt, hôi miệng dai dẳng |
| 4. Tiêu xương ổ răng | Xương nâng đỡ răng bị phá hủy dần | Răng lung lay hoặc thưa dần |
Không phải ai bị viêm nướu (giai đoạn viêm còn ở mô nướu) cũng sẽ tiến triển sang viêm nha chu. Việc bệnh có tiến triển hay không, và nhanh hay chậm, phụ thuộc vào mảng bám có được kiểm soát hay không và vào yếu tố nguy cơ của từng người, nên bài không nêu tỷ lệ nào.
Vì bệnh có thể tiến triển âm thầm, việc chờ đến khi đau hoặc lung lay thường khiến bạn bỏ lỡ giai đoạn dễ kiểm soát hơn. Bạn có thể đối chiếu thêm tại bài dấu hiệu viêm nha chu cần chú ý.
Vôi răng có phải nguyên nhân gây viêm nha chu không?
Vôi răng không phải nguyên nhân trực tiếp, mà là nơi lưu giữ để mảng bám bám chắc trên răng. Bề mặt gồ ghề của vôi răng giúp mảng bám khó bị loại bỏ, nên bàn chải và chỉ nha khoa ở nhà làm sạch kém hiệu quả hơn. Vì vậy, người có nhiều vôi răng thường cần làm sạch tại phòng khám, nhưng gốc của vấn đề vẫn là mảng bám vi khuẩn.
Nhiều người thắc mắc vì sao đã đánh răng đều mỗi ngày mà mảng bám vẫn tích tụ. Lý do là vùng viền nướu, kẽ răng và mặt trong răng hàm khó làm sạch; tần suất đánh răng không đồng nghĩa với hiệu quả làm sạch. Hiểu đúng vai trò của vôi răng giúp bạn khỏi lo rằng "chỉ cần cạo vôi là hết bệnh", cũng như không xem vôi răng là thủ phạm duy nhất. Bên cạnh mảng bám, một số yếu tố khác cũng ảnh hưởng đến việc bệnh có xuất hiện và nặng đến đâu.
Những yếu tố nào làm tăng nguy cơ viêm nha chu?
Hút thuốc lá, đái tháo đường kiểm soát kém, vệ sinh răng miệng chưa đầy đủ, thay đổi nội tiết, tuổi cao, tình trạng ảnh hưởng miễn dịch và di truyền đều có thể làm tăng nguy cơ hoặc mức độ nặng của bệnh. Bảng dưới đây gom từng yếu tố cùng điều bạn có thể chủ động.
| Yếu tố nguy cơ | Ý nghĩa | Điều bạn có thể chủ động |
| Hút thuốc lá | Làm tăng nguy cơ và mức độ nặng của bệnh; thuốc lá điện tử cũng là chất kích ứng cần hạn chế, chưa khẳng định mức tương đương với thuốc lá điếu | Giảm hoặc ngừng hút thuốc |
| Đái tháo đường kiểm soát kém | Có liên quan với viêm nha chu | Kiểm soát bệnh nền theo hướng dẫn bác sĩ, kiểm tra nha chu định kỳ |
| Vệ sinh răng miệng chưa đầy đủ | Mảng bám tích tụ nhiều hơn | Đánh răng đúng kỹ thuật, làm sạch kẽ răng |
| Thay đổi nội tiết (như dậy thì, mang thai) | Nướu có thể nhạy cảm hơn | Theo dõi nướu và khám sớm khi có dấu hiệu |
| Tuổi cao | Nguy cơ có thể tăng theo tuổi | Khám nha chu định kỳ |
| Tình trạng ảnh hưởng miễn dịch | Cơ thể có thể đáp ứng với mảng bám khác đi | Trao đổi bệnh sử với bác sĩ |
| Di truyền | Một số người nhạy cảm với mảng bám hơn | Khám sớm nếu người thân từng bị bệnh |
| Căng thẳng kéo dài | Có thể liên quan qua phản ứng viêm và thói quen vệ sinh, chưa khẳng định mạnh | Giữ thói quen vệ sinh răng miệng ngay cả khi bận rộn |
Đái tháo đường và bệnh tim mạch có liên quan với viêm nha chu, nhưng không nên hiểu là viêm nha chu trực tiếp gây ra các bệnh này; mối liên quan được trình bày ở bài viêm nha chu và bệnh mạn tính. Với phụ nữ mang thai, xem thêm bài bà bầu bị viêm nha chu. Một câu hỏi thường đi kèm là những yếu tố này có phải là nguyên nhân gây bệnh hay không.
Yếu tố nguy cơ có trực tiếp gây viêm nha chu không?
Không luôn như vậy: yếu tố nguy cơ thường làm tăng độ nhạy cảm hoặc tốc độ tiến triển của bệnh, còn mảng bám vi khuẩn vẫn là nguyên nhân trung tâm. Một người không hút thuốc và không có bệnh nền vẫn có thể bị viêm nha chu nếu mảng bám tích tụ kéo dài. Ngược lại, người có nhiều yếu tố nguy cơ cần được theo dõi sát hơn vì bệnh có thể xuất hiện dễ hơn hoặc nặng nhanh hơn.
Bạn không cần tự xác định mình thuộc nhóm nào. Bác sĩ sẽ hỏi về thói quen, bệnh nền và tiền sử để đánh giá cùng kết quả khám. Từ đây, câu hỏi thực tế hơn là nên bắt đầu kiểm soát từ đâu.
Biết nguyên nhân rồi, kiểm soát viêm nha chu bắt đầu từ đâu?
Kiểm soát viêm nha chu bắt đầu từ việc giảm mảng bám mỗi ngày, kiểm soát yếu tố nguy cơ và để bác sĩ làm sạch vùng dưới nướu. Chăm sóc tại nhà giúp giữ kết quả, nhưng bàn chải và nước súc miệng không tới được túi nha chu đã hình thành. Hướng dẫn cụ thể và giới hạn của các biện pháp này có trong bài cách chăm sóc viêm nha chu tại nhà.
Khi bạn đã nhận ra nguyên nhân và các dấu hiệu, bước tiếp theo là đến phòng khám để biết chính xác mức độ, như phần dưới đây.
Dental Fam làm gì khi tìm nguyên nhân và điều trị viêm nha chu?
Dental Fam khám, đo và chụp X-quang để xác định mức độ bệnh, rồi điều trị theo hạng mục bác sĩ chỉ định, từ 500.000đ mỗi răng, đã gồm khám và tư vấn. Bác sĩ đo độ sâu túi nha chu, đánh giá mức mất bám dính, kiểm tra chảy máu khi thăm dò và độ lung lay của răng. Phim X-quang phục vụ điều trị được thực hiện miễn phí. Đồng thời, bác sĩ hỏi về thói quen hút thuốc, bệnh nền và các yếu tố nguy cơ khác để lập kế hoạch phù hợp với bạn.
Ba hạng mục điều trị gồm không phẫu thuật, LASER (tia laser) và có phẫu thuật, được chỉ định độc lập theo tình trạng từng răng.
Viêm nha chu bắt nguồn từ mảng bám vi khuẩn tích tụ ở vùng nướu, còn vôi răng chỉ là nơi mảng bám bám chắc. Hút thuốc lá, đái tháo đường kiểm soát kém và các yếu tố khác làm bệnh dễ xuất hiện hoặc nặng hơn, nhưng không luôn trực tiếp gây bệnh. Chăm sóc tại nhà giúp giữ kết quả, còn vùng dưới nướu cần bác sĩ xử lý. Nếu nướu sưng, chảy máu hoặc hôi miệng kéo dài, hãy đặt lịch khám tại Dental Fam để được đánh giá mức độ, điều trị từ 500.000đ mỗi răng.
Dental Fam - Family Clinic
- Địa chỉ: NƠTT 28, 29, 30, khu đô thị Phước Long A, Nha Trang, Khánh Hòa
- Hotline: +84 582 582 345 / +84 983 001 768
- Email: info@dentalfam.vn