Chữa viêm nha chu tại nhà làm được những gì?
Tại nhà bạn giữ được kết quả và hạn chế mảng bám mới, nhưng không tự tạo ra kết quả điều trị. Chăm sóc hằng ngày giúp nướu sạch và làm chậm tiến triển, còn túi nha chu đã hình thành thì cần bác sĩ xử lý.
Vì vậy, hai hướng "cách chữa" có vai trò khác nhau: tại nhà để hỗ trợ và giữ kết quả, tại phòng khám để xử lý nguyên nhân theo chỉ định. Tại nhà cũng chưa cho bạn biết bệnh đang ở mức nào, vì mức độ chỉ được xác định khi thăm khám. Phần tiếp theo giải thích vì sao tại nhà lại có giới hạn này.
Vì sao bàn chải và nước súc miệng không xử lý được nguyên nhân?
Vì nguyên nhân là mảng bám vi khuẩn nằm dưới nướu, nơi lông bàn chải và nước súc miệng không tới được. Khi mảng bám tích tụ ở vùng nướu, phản ứng viêm kéo dài sẽ phá hủy dần mô nâng đỡ răng. Vôi răng không phải nguyên nhân trực tiếp, nhưng là bề mặt để mảng bám bám chắc, khiến việc làm sạch tại nhà kém hiệu quả hơn.
Khi túi nha chu đã hình thành, phần mảng bám bên trong nằm ngoài tầm với của bàn chải và dòng nước súc miệng. Đánh răng kỹ mỗi ngày giúp nướu sạch sau điều trị, nhưng không làm sạch được túi đã có. Điều này giải thích vì sao có người chăm sóc rất cẩn thận mà nướu vẫn chảy máu: cái cần xử lý nằm ở nơi họ không chạm tới. Khi đã hiểu giới hạn, bạn có thể tập trung vào những việc tại nhà thật sự giúp ích, gồm bốn biện pháp sau.
Bốn biện pháp hỗ trợ tại nhà đúng cách
Bốn biện pháp hỗ trợ gồm đánh răng đúng kỹ thuật, làm sạch kẽ răng, dùng nước súc miệng theo chỉ định và không hút thuốc. Bốn việc này đi từ làm sạch cơ học hằng ngày đến giảm yếu tố nguy cơ, và đều chỉ hỗ trợ chứ không thay điều trị. Ba mục đầu là chăm sóc răng miệng, mục cuối là thói quen sống.
Đánh răng đúng kỹ thuật
Đánh răng đúng kỹ thuật là làm sạch được viền nướu mà không gây tổn thương thêm. Bạn nên chọn bàn chải lông mềm và chải nhẹ nhàng sát viền nướu ở mọi mặt răng, không chà mạnh vì lực mạnh có thể làm nướu tổn thương. Khi nướu đang chảy máu, đừng bỏ qua vùng đó: chảy máu là dấu hiệu viêm, còn bỏ chải sẽ để mảng bám tích tụ thêm. Bạn nên chải răng hai lần mỗi ngày. Nếu chưa chắc mình chải đã đúng cách, bác sĩ có thể hướng dẫn trực tiếp khi bạn đến khám.
Làm sạch kẽ răng bằng chỉ nha khoa hoặc tăm nước
Chỉ nha khoa hoặc tăm nước giúp làm sạch kẽ răng, nơi bàn chải khó chạm tới. Mảng bám dễ đọng ở kẽ răng và sát viền nướu, nên bàn chải đơn thuần thường chưa đủ. Bạn có thể chọn chỉ nha khoa hoặc tăm nước tùy kẽ răng và cảm giác thoải mái, và dùng nhẹ nhàng để không làm tổn thương nướu. Nên làm sạch kẽ răng mỗi ngày. Cả hai vẫn chỉ là chăm sóc hằng ngày, không thay thế việc làm sạch dưới nướu tại phòng khám.
Nước súc miệng theo chỉ định
Nước súc miệng chỉ nên dùng theo chỉ định của nha sĩ, và vai trò của nó là hỗ trợ. Nước súc miệng kháng khuẩn có thể giúp giảm vi khuẩn ở khoang miệng, nhưng không vào được túi nha chu và không điều trị dứt điểm. Loại nào phù hợp và dùng trong bao lâu nên do bác sĩ hướng dẫn theo tình trạng của bạn. Nước muối sinh lý là dung dịch dịu, có thể dùng để súc làm sạch nhẹ, nhưng không thay thế loại đặc hiệu do bác sĩ chỉ định và cũng không làm sạch được mảng bám dưới nướu. Vai trò của thuốc và các sản phẩm ngoài thị trường được nói rõ hơn tại bài Viêm nha chu uống thuốc gì.
Không hút thuốc
Không hút thuốc là biện pháp giảm yếu tố nguy cơ mà bạn hoàn toàn tự làm được. Hút thuốc lá có thể làm viêm nha chu dễ xuất hiện hoặc tiến triển nặng hơn, dù không phải lúc nào cũng trực tiếp gây bệnh. Đái tháo đường kiểm soát kém cũng là một yếu tố nguy cơ, nên nếu có bệnh nền, việc theo dõi bệnh nền là một phần của chăm sóc lâu dài. Bỏ thuốc không thay thế điều trị, nhưng giúp giảm bớt một yếu tố khiến bệnh dễ nặng thêm. Bốn biện pháp này có ích, nhưng cũng cần biết lúc nào chúng không còn đủ.
Khi nào chăm sóc tại nhà đã hết vai trò?
Tại nhà đã hết vai trò khi xuất hiện dấu hiệu cho thấy tổn thương vượt quá tầm làm sạch của bàn chải. Những dấu hiệu dưới đây nên được nha sĩ thăm khám, thay vì tiếp tục tự xử lý:
| Dấu hiệu | Ý nghĩa cần lưu ý |
| Nướu sưng đỏ, chảy máu kéo dài dù vệ sinh đều đặn | Viêm vẫn còn, có thể do mảng bám ở vùng bạn không chạm tới |
| Hôi miệng dai dẳng | Cần tìm nguyên nhân thay vì chỉ che mùi |
| Nướu tụt, chân răng lộ ra | Mô nâng đỡ có thể đã mất một phần |
| Răng lung lay hoặc thưa dần | Có thể liên quan tiêu xương ổ răng |
| Có mủ giữa răng và nướu | Có thể là áp xe nha chu, nên được nha sĩ kiểm tra sớm |
Danh sách đầy đủ và cách nhận biết từng dấu hiệu nằm ở bài Dấu hiệu viêm nha chu. Khi bạn nhận ra một trong các dấu hiệu này, bước tiếp theo là điều trị tại phòng khám.
Điều trị tại phòng khám khác gì so với tự chăm sóc?
Điều trị tại phòng khám khác ở chỗ có chẩn đoán bằng số đo, có làm sạch dưới nướu và có mốc kết thúc rõ. Bác sĩ khám nướu, đo độ sâu túi nha chu, đánh giá mức mất bám dính, kiểm tra độ lung lay và cho chụp X-quang, sau đó mới chọn hạng mục điều trị.
Mỗi buổi thường khoảng 30 phút, có thể lâu hơn tùy cơ địa nhưng trong khoảng 2 giờ; thường 1 đến 4 buổi điều trị tích cực tùy phác đồ, ca phức tạp có thể nhiều hơn. Sau điều trị, nhiều hướng dẫn chuyên môn thường hẹn tái khám định kỳ vài tháng một lần; lịch cụ thể do bác sĩ Dental Fam hẹn theo tình trạng của từng người.
| Tiêu chí | Tại nhà | Tại phòng khám |
| Túi nha chu đã hình thành | Không làm sạch được | Làm sạch dưới nướu, xử lý bề mặt chân răng |
| Cách biết kết quả | Dựa vào cảm giác | Dựa vào số đo và phim |
| Mốc kết thúc | Không có điểm kết thúc | Có buổi điều trị tích cực, sau đó duy trì và tái khám |
Dental Fam làm gì? Tại Dental Fam, bác sĩ đánh giá tình trạng từng răng rồi chỉ định một trong ba hạng mục: không phẫu thuật 500.000đ/răng, LASER (công nghệ tia laser) 1.000.000đ/răng hoặc có phẫu thuật 2.000.000đ/răng, đã gồm khám và tư vấn. LASER khác ở công nghệ, không phải bước nâng cấp và không có nghĩa bệnh nặng hơn.
Sau điều trị, chăm sóc tại nhà lại trở về đúng vai trò của nó là giữ kết quả, nên còn một câu hỏi thực tế là bạn nên tự theo dõi đến khi nào.
Tự theo dõi đến khi nào thì nên đi khám?
Bạn nên đi khám khi dấu hiệu chưa cải thiện sau một thời gian chăm sóc đều đặn, và không nên đợi đến khi đau hoặc răng lung lay. Bài này không đặt sẵn một con số ngày, vì mốc phù hợp phụ thuộc tình trạng từng người và do bác sĩ tư vấn khi thăm khám.
Nếu bạn chỉ mới thấy nướu sưng nhẹ và chưa có dấu hiệu nào ở bảng trên, lộ trình an toàn là áp dụng bốn biện pháp ở trên, tự theo dõi, và đi khám nếu tình trạng không cải thiện sau một thời gian ngắn tự theo dõi. Nếu nướu vẫn chảy máu hoặc hơi thở vẫn có mùi dù bạn chăm sóc đúng cách một thời gian, hãy đặt lịch khám thay vì kéo dài tự theo dõi. Riêng khi có mủ, nên đến nha sĩ sớm. Đến khám không có nghĩa là bệnh đã nặng, chỉ là để biết chính xác mình đang ở mức nào.
Chăm sóc tại nhà giúp giữ kết quả nhưng không tạo ra kết quả, vì mảng bám vi khuẩn dưới nướu nằm ngoài tầm của bàn chải và nước súc miệng. Bốn biện pháp gồm đánh răng đúng kỹ thuật, làm sạch kẽ răng, nước súc miệng theo chỉ định và không hút thuốc vẫn nên duy trì hằng ngày. Khi nướu chảy máu kéo dài, hôi miệng dai dẳng, tụt nướu, răng lung lay hoặc có mủ, hãy đặt lịch khám tại Dental Fam để bác sĩ đo và tư vấn hạng mục phù hợp.
Dental Fam - Family Clinic
- Địa chỉ: NƠTT 28, 29, 30, khu đô thị Phước Long A, Nha Trang, Khánh Hòa
- Hotline: +84 582 582 345 / +84 983 001 768
- Email: info@dentalfam.vn